Kırgızistan’da Değerler Eğitimi ve Erdemli Yol Kararnamesi
Bir ülkenin eğitim sistemi, o ülkenin önem verdiği ve eğitim sistemine de yansımış olan değerlerle başlar. Bu değerler eğitimin çerçevesini, amaçlarını ve yönünü belirler. Değer eğitimi, değerler hakkında öğretim yapma çabasıdır. Bu eğitim aynı zamanda daha sağlıklı ve sağlam bir toplum yapısı oluşturmak için de gereklidir.
Kırgızistan son zamanlarda modernleşme yolunda hızla ilerlerken, hiçbir dış gücün etkisinde kalmayacağını gösteren milli değerlere sahip çıkan kararları ile bağımsız duruşunu güçlendirici adımlar atmaktadır. Kırgız Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlanan “Milli Ruh – Dünyevi Ulviyet” Erdemli Yol kararnamesi, genç nesillerin milli kimlik, kültürel bilinç ve evrensel değerlerle yoğrulmasını teşvik eden önemli bir adım olarak ortaya konulmuştur. Günümüz küreselleşen dünyasında, gençlerin yalnızca mesleki becerilerle değil, aynı zamanda güçlü bir milli ruh ve evrensel ahlak altyapısı ile yetiştirilmesi anlayışından hareketle ortaya konulmuştur. Küresel kültür emperyalizminin günden güne arttığı, bu yapay zeka çağında, bir gereklilik olarak Kırgız milli kültürünü canlı tutmak ve genç nesillere aktarmak amaçlıdır.
Modernleşme sürecini yaşayan bir devletin, belli bir dönem yaşatmakta güçlüklerle karşılaştığı ancak her türlü zorluğa rağmen koruduğu milli kimliği ve tarih bilincini elbette yaşatması gerekmektedir.
Bu kapsamda özellikle, genç nesilde “bireyselleşme” eğilimine karşı Kırgız halk kültüründe önemli yere sahip olan “yedi atayı bilmek” “ataya babaya saygı göstermek” “geçmişe sahip çıkmak” gibi değerlerin unutulmaması istenilmektedir.
Türk devletleri arasında, yakın zamanda, eğitimde değerler ve değerler eğitimi başlıkları öne çıkmaktadır. Özbekistan, Kazakistan ve Azerbaycan gibi Türk Devletleri yanında, Kırgızistan’ın da bu anlamda yapmış olduğu çalışmalar, Türk dünyası içinde oldukça önemli bir yer tutmaktadır ve umut vermektedir. Rusya ve Çin ile olan yakın bağlantılar düşünüldüğünde değerlere sahip çıkmak ve milli ruhu benimsemeyi teşvik eden yöneticiler halkın güvenini kazanmaktadır.
Bu kapsamda alınan ve uygulamaya konulan kararlar şu şekildedir:
Milli Ruh ve Kültürel Bağlılık
Milli ruh, bir milletin tarihine, kültürel mirasına ve ortak değerlerine duyduğu bağlılığı ifade eder. Öğrencilere bu bilinci kazandırmak için okullarda geleneksel sanatlar ve müzik dersleri artırılacaktır.
*Milli bayramlar ve kültürel etkinlikler sadece kutlama amacıyla değil, bilinç kazandırma amacıyla daha etkin kullanılacaktır.
*Öğrenciler, atasözleri, destanlar ve efsaneler aracılığıyla geçmişten gelen değerlerle buluşturulacaktır.
Dünyevi Ulviyet ve Evrensel Değerler
Dünyevi ulviyet kavramı, bireylerin insanlık değerlerine saygılı, ahlaki sorumluluk bilinci yüksek bireyler olarak yetiştirilmesini hedeflemektedir. Bu kapsamda, eğitim programlarında evrensel etik ilkeler, insani yardım çalışmaları ve topluma fayda sağlayan projelerin teşvik edilmesi önem arz etmektedir.
*Öğrencilerin, yaşlılara yardım, çevre temizliği veya sosyal sorumluluk projeleri gibi toplum hizmeti projelerine katılması teşvik edilecektir.
Erdemli Yol ve Ahlaki Değerler Eğitimi
Erdemli yol, bireyin etik değerler çerçevesinde kendini geliştirmesi ve topluma faydalı bir birey olması anlamına gelir. Empati, yardımlaşma, adalet ve dürüstlük gibi erdemlerin eğitim sürecine entegre edilmesi, toplumda güçlü bir etik anlayışın yerleşmesine katkı sağlayacaktır.
*Rol model uygulamaları yapılması: Başarılı ve ahlaki duruş sergileyen kişiler okullara davet edilerek öğrencilere ilham vermesi sağlanacaktır.
*Tiyatro ve drama çalışmalarıyla erdemli davranışlar sahnelenerek öğrencilerin içselleştirmesi yoluna gidilecektir.
Şüphesiz karar alınan ve uygulama alanına konulan bu değerler çok önemlidir fakat bu değerleri öğretmek ve içselleştirmek için alt yapının hazır hale getirilmesi ve entegrasyonun planlanması gerekmektedir. Bu değerlerle birlikte eğitimde inovasyon, eleştirel düşünme, teknoloji konularına da öncelik verilmesi gerekecektir. Öğrenciler dünyayla entegre olup farklı kültürleri tanırken, temelde de bu değerlerle milli uyanışta olurlarsa ancak o zaman istenilen sonucun alınması mümkün olabilecektir.
İçinde bulunduğumuz yüzyıl, tek düze eğitimden ziyade, uzay ve yapay zeka çağının gerekliklerini de yerine getirmeyi zorunlu kılmaktadır. VR gözlüklerle öğrencilerin geçmişteki bir Kırgız köyünü artırılmış gerçeklikle görmesi ya da Aytmatov’un romanlarından bir sahneyi yaşaması, değerleri öğretirken öğrencinin ilgisini çekecek ve öğrenmeyi hem kolaylaştıracak ve hem de hızlandıracaktır. Böylelikle öğrencinin istendik yönde gelişmesine katkıda bulunacaktır.
Diğer taraftan, öğrencilerden toplanan erdem hikayeleri; animasyon ve kısa film gibi türlerle eğlenceli ve dikkat çekici hale getirilebilir. Sosyal medya mecralarında öğrencilerin Milli Ruh adına yaptıklarını sergilemeleri sağlanabilir. Kırgız Kültürü bir çok bakımdan kendine ait özellikleri bünyesinde barındırmaktadır. Atın üzerinde bir Kırgız kızının çektiği bir videonun, dünyanın her yerinden izlenmesi daha çok bunu denemek isteyen kişinin önünü açacaktır. Bu kapsamda özellikle, oyunlar, hikayeler, tiyatrolar, huzurevi/ kimsesiz çocuk evi ziyaretleri gibi etkinlikleri gerçek hayatın içinden yaparak yaşayarak öğrenilen değerler öğrencilerin milli ruhla geleceğe adım atmasını sağlayacaktır.
