DEVLETLERİN GÖRÜNMEYEN GÜCÜ: İSTİHBARATA KARŞI KOYMA
Tuğgeneral (E) Murat KAYA
ABD/İsrail–İran savaşının ilk gününde, dini lider Ali Hamaney, savunma bakanı, genelkurmay başkanı ve üst düzey askeri kadroların eş zamanlı biçimde etkisiz hale getirilmesi; yalnızca karşı tarafın operasyonel başarısı değil, İran’ın istihbarata karşı koyma (İKK) mimarisindeki yapısal zafiyetinin açık göstergesidir.
Bu tablo, akademik çalışmalara, vaka analizlerine ve istihbarat literatürüne konu olacak ölçekte bir kırılmadır. Üstelik 12 gün savaşında da benzer üst düzey kayıplar yaşanmışken, aradan geçen sürede stratejik derslerin çıkarılmadığı ve koruyucu güvenlik tedbirlerinin kurumsallaştırılamadığı anlaşılmaktadır. Elbette CIA ve MOSSAD’ın istihbarat kapasitesi küçümsenemez. Ancak tehdit bu denli görünürken, üst komuta kademesinin hedeflenebilirliğinin devam etmesi; sorunun dışarıdan çok içeride olduğunu göstermektedir.
Peki Türkiye’de durum nedir?
Millî İstihbarat Teşkilâtı son dönemde çok sayıda casusluk şebekesini ortaya çıkarmış ve karşı-istihbarat alanında önemli operasyonel başarılar elde etmiştir. Ancak mesele yalnızca yakalanan hücreler değildir. Asıl kritik başlık; kurumların içine sızmış ve yabancı servisler tarafından angaje edilmiş unsurların erken teşhisi ve sistem dışına çıkarılmasıdır. Devletin kılcal damarlarına sızmış bir terör örgütü olan FETÖ’nün devlete verdiği zarar yalnızca geçmişte yaşanmış bir güvenlik krizi değildir. Bu yapı; hücre tipi yapılanma, mahrem imam sistemi ve kripto kadrolar üzerinden, doğrudan karşı-istihbarat disiplinini hedef alan bir sızma mimarisi üretmiştir. Emir-komuta zincirini by-pass eden paralel sadakat hatları, bilgi akışını manipüle eden ara katmanlar ve kritik pozisyonlara yerleşmiş unsurlar; bir ordunun İKK bağışıklığını içeriden aşındırabilecek niteliktedir. Nitekim 15 Temmuz’da Genelkurmay Başkanı ve kuvvet komutanlarının FETÖ mensuplarınca derdest edilmesi ile İran’da dini lider Ali Hamaney ve komuta kademesinin uzun menzilli sistemlerle etkisiz hale getirilmesi arasında yapısal fark yoktur, yalnızca yöntemsel fark vardır. Her iki durumda da ortak payda aynıdır: Güvenlik mimarisi delinmiştir. Birinde karar merkezi içeriden ele geçirilmiş, diğerinde dışarıdan hassas biçimde hedeflenerek imha edilmiştir. Her iki durumda da karar alma mekanizması felç edilmiştir. Bu nedenle TSK, 15 Temmuz’dan sonra olduğu gibi, bugün yaşanan savaşlardan da yapısal dersler çıkarmalıdır.
İKK birimleri modern harp ve hibrit tehdit ortamına uygun şekilde yeniden yapılandırılmalı, teşkilat yapıları statik güvenlik anlayışından çıkarılarak dinamik risk yönetimi modeline geçirilmelidir.
TSK içinde mahrem yapılanmalara, casusluk şebekelerine ve sızmalara karşı sürekli işleyen, veri temelli ve çok katmanlı bir İKK sistemi kurulmalıdır. Bu süreç; istihbarat ve karşı-istihbarat eğitimi almış, mesleki formasyona ve tecrübeye sahip istihbarat sınıfı subay/astsubay ve uzman personel tarafından Genelkurmay Başkanlığı uhdesinde, tek merkezli ve koordineli bir yapıyla yürütülmelidir.
İKK konusunda ehil olmayan personel sınıfı birimlerce yürütülen güvenlik soruşturmaları prosedürel bir formalite olmaktan çıkarılmalı, davranışsal, çevresel ve temas ağı analizini kapsayan yaşayan bir karşı-istihbarat mekanizmasına dönüştürülmelidir.
Arşiv Araştırması ve Güvenlik Soruşturması mevzuatı güncellenmeli, kişinin yalnızca kendisi değil, ailesi, yakın çevresi, sosyal çevresi, etki alanı ve temas ağı da risk değerlendirmesi çerçevesine alınmalıdır.
Devletin istihbarat makamları ile TSK’nın karşı-istihbarat fonksiyonları arasında gerçek zamanlı ve kurumsallaşmış veri entegrasyonu sağlanmalıdır. İKK teşkilatları kâğıt üzerinde var olan yapılar olmaktan çıkarılarak, etkin bir güvenlik mimarisine dönüştürülmelidir.
İKK ve koruyucu güvenlik mevzuatı, yeni nesil harp ortamına uygun değişen tehdit ekosistemi ve hibrit savaş gerçekliği dikkate alınarak yeniden ele alınmalı, siber alan, insansız sistemler ve veri temelli tehdit modelleriyle uyumlu, dinamik ve güncellenebilir bir yapıya kavuşturulmalıdır.
İran örneği bize şunu hatırlatmaktadır: Eğer FETÖ gibi istihbarat örgütü mantığıyla hareket eden yapılar kurumsal hafızadan tam anlamıyla tasfiye edilmez ve yerlerine sürdürülebilir, kurumsallaşmış bir istihbarata karşı koyma kültürü inşa edilmezse, en gelişmiş savunma sistemleri, en modern platformlar ve en yüksek ateş gücü dahi karar verici kadroyu korumaya yetmeyebilir. Çünkü savaş artık yalnızca cephede değil; zihinlerde, ağlarda ve kurumsal yapının görünmeyen katmanlarında yürütülmektedir. Elbette Devletlerin askeri gücü tankla, uçakla, füze menziliyle ölçülür. Ancak gerçek stratejik dayanıklılık; içeriden sızmaya karşı direnç, karar merkezini koruyabilme kapasitesi ve istihbarata karşı koyma refleksinin sürekliliğiyle belirlenir. Unutulmaması gereken: İstihbarata karşı koyma devletin görünmeyen gücü ve hayatta kalma sigortasıdır.
