ALINACAK TEDBİRLERLE DOĞAL AFETLERİN ETKİSİNİ AZALTMAK MÜMKÜNDÜR
06 Şubat 2023 günü sabaha karşı, Doğu Akdeniz Fay Hattı (DAF) üzerinde gerçekleşen ve toplamda 25 milyondan fazla kişiyi doğrudan etkileyen 7,7 şiddetindeki deprem, başta Türkiye ve Suriye olmak üzere; Mısır, Lübnan, Irak, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve Kıbrıs Türk Devleti’nde hissedilmiştir. Kurtarma çalışmaları devam ederken meydana gelen 7,6 şiddetindeki ikinci bir deprem ise yıkımı daha da artırmıştır. Konuyla ilgili açıklama yapan Oxford Üniversitesi Tektonik Profesörü Richard Walker, bu depremin boyutu ve yüzeye yakınlığı bakımından dünyadaki en büyük kara depremlerinden birisi olduğunu söylemiştir.
Türkiye hızlı bir şekilde yaşadığı depremin etkisini ortadan kaldırmaya çalışıyor. Şüphesiz hiç arzu etmememize rağmen bundan sonra da deprem dahil birçok doğal afetin meydana gelmesi mümkündür. Deprem dışında yangın, sel, çığ gibi olaylarla da karşılaşabiliriz. Bu tür olaylarda belli bir zararın oluşması da olası. Ancak dünyadaki diğer örnekleri incelediğimizde, önceden alınacak bazı tedbirlerle bu zararın ve can kayıplarının azaltılmasının mümkün olduğunu söyleyebiliriz.
Bu noktada;
- Ehil ellerde yapılacak bilimsel incelemelerle gerekli yasal mevzuatın belirlenmesi, her kademede yapılacakların ortaya konulması ve buna uygun bir yapının oluşturulması,
- Her seviyede sorumlulukların açıkça belirlenmesi,
- Mevzuatın ve kuralların eksiksiz uygulanması,
- Kontrol mekanizmaları ile bu uygulamaların sürekli denetlenmesi,
- Olay meydana geldiğinde mekanizmaların süratle harekete geçirilmesi,
- Sorumlu olanların tespit edilerek haklarında gerekli işlemlerin yapılması gerekmektedir.
Nitekim deprem sonrası depremin meydana geldiği belli başlı illere ve ilçelere giderek bizzat yerinde yapmış olduğumuz gözlem ve incelemelerde, yıkımın meydana geldiği birçok noktanın genelde fay hatları üzerinde bulunduğu, fay hatları dışında daha az yıkım meydana geldiği, fay hatları üzerinde yapılan binalarda ise malzemeden çalınma olmadığı ve usulüne uygun yapıldığı sürece zaiyatın daha az meydan geldiği fakat hem fay hattı üzerinde, hem de uygun şekilde malzeme kullanılmamışsa büyük bir yıkımın oluştuğu tespit edilmiştir. Yani bir anlamda fay hattı üzerinde olmayan ve usulüne uygun olarak yapılan binalarda hayatta kalma şartı daha yüksek oranda gerçekleşmiştir.
Doğal afetler konusunda en önemli hususlardan birisi de denetim mekanizmalarıdır. Denetim görevini icra etmekle yükümlü olanların sorumluluklarının bilincinde olması ve görevlerini yerine getirmemiş olmalarından dolayı herhangi bir zarar ve can kaybına neden olmaları durumunda bunun sorumluluğunun gereği olarak adalet önüne çıkarılmaları önemlidir.
Görevler sadece bir koltuğa oturmak değildir. “Görevli ve yetkili olmak” demek aynı zamanda “sorumlu olmak” anlamına gelir. Sorumluluk hissetmeyen denetlemez, alt kadrolarını liyakat esasına göre oluşturmak zorunluluğunu hissetmez. Böyle olunca da sistem yanlış kurgulanır. Yanlış kurgulanan sistemin yeni yanlışlara neden olması da kaçınılmazdır. Bu döngünün mutlaka kırılması gerekir.
Bundan sonrası için benzer acıların bir daha yaşanmaması adına, aklın ve bilimin öncülüğünde hareket etmemiz ve gerekli tedbirleri önceden almamız gerekmektedir. Bu sayede inşallah böylesi acıları bir daha yaşamayız.
