TRUMP VE BATI’NIN BÖLÜNMESİ
TESPİTLER
Birleşik Krallık, Ukrayna ile 100 yıllık bir işbirliği anlaşması yaptı ve Polonya ile de benzer bir yaklaşım içerisinde olduğu haberleri medyada yer aldı. Bu oyun değiştirici bir adım ve Türkiye’yi çok yakından ilgilendiriyor. Peki neden?
▪ Trump ABD’si bir imparatorluk olarak Putin’e el uzatabilir ve bir ortak anlayış geliştirebilir; Avrupa’ya “tepeden bakmak” ve “önce büyük Amerika” prensibinin gereğini yapmak. Bu durumun bölgede yaratacağı durum değişikliklerini ayrıntılı olarak incelemek gerekiyor. Bunun Rusya ile Türkiye arasındaki ilişkileri nasıl etkileyeceğine ilişkin değerlendirmeleri de ortaya koymak zorunlu hale geliyor.
Aynı kapsamda İsrail’in ABD ortaklığı Yunanistan ve Kıbrıs Rum Yönetimini kışkırtmak ve cesaretlendirmek için elinden geleni yapacaktır. Bu aynı zamanda Avrupa ile Türkiye ilişkilerini de etkileyecektir. Buna yönelik farklı durumları içeren senaryoların şimdiden oluşturulması ve tedbirlerin alınması gereği bulunmaktadır.
▪Batı ittifakının Avrupa’da bölünmesi halinde, Ankara merkezli bağımsız dış siyaset izleme stratejisi mutlaka etkilenecektir. Bunun etkileri farklı alanlarda (Avrupa, Balkanlar, Ortadoğu, Afrika, Asya) farklı şekillerde karşımıza çıkacaktır.
SONUÇ OLARAK; YENİ BİR DURUMLA KARŞI KARŞIYAYIZ. GÜÇ DENGELERİ HESABI YENİDEN YAPILMAK ZORUNDA.
Tarihte ABD ve Çin etkisi henüz Avrupa’da yok iken Osmanlıya karşı bölgede Britanya+Fransa+Rusya ittifakı belirleyici olmuştu. Zaten bu ittifak bölgede oyalanırken ABD genişlemiş, büyümüş ve bugünkü güç merkezi olma konumunu bu dönemde yakalamıştı.
İkinci Dünya Savaşında Almanya’ya karşı Birleşik Krallık+ABD+Rusya ittifakı oluşmuştu.
Günümüzde Çin’in büyük bir güç olarak sahneye çıkması ile durum tamamen değişmiştir. ABD son dönemde hiçbir savaşa girmeden ve büyük bedel ödemeden bir imparatorluk siyaseti izlemektedir ve Batılı müttefiklerini sorumluluk almaya zorlamaktadır. İmparatorluk siyaseti, bölgesel güçleri boyun eğdirmek için ve gerektiğinde cezalandırmak için bölgesel çıkar çatışmalarını körükleyecek ve sıcak çatışmaya dönüştürecek mekanizmaları yerleştirmiştir veya oluşturabilmektedir (Desteklerle dengeleri değiştirerek ve kışkırtarak).
Trump döneminde kesin olan şudur:
ABD’nin dünya siyaseti (büyük strateji) yönetimde hangi başkan veya parti olursa olsun, ana hatlarıyla yürürlükte kalmaya devam ettiğini göreceğiz.
Büyük strateji bir imparatorluk siyasetidir.
Rakiplerini birbiriyle mücadeleye zorlayan ve/veya desteklediği vekil güçleriyle çatışmaya sürükleyen bir imparatorluğun (en büyük gücün) dünya siyasetidir; böylece en büyük ve en güçlü olmayı sürdürmeye çalışacaktır.
ABD için dünya siyasetinde çok önemli bir bölge olan Ortadoğu’nun merkezinde yer alan müttefik ülke, İsrail’dir. İsrail, ABD bölge siyasetinin merkezinde yer alır ve “İbrahim Anlaşmaları” ABD çıkarlarına hizmet edecek ve bölgeyi bu yolla kontrol edecek bir araç olarak görülür. ABD Merkez Komutanlığının misyonu ile iç içedir ve bu komutanlık İsrail merkezli bölge ülkeleri için bir Güvenlik Çatısıdır.
Trump bölge ülkelerini, “İbrahim anlaşmaları”na verdikleri destek ve ABD’ye kazandırdıkları para kadar değer verecektir.
Bu planlamaların ne oranda gerçekleştirilebileceği ve başarılı olup olmayacağını ise zaman gösterecek.
İlyas Süpürgeci, 20.01.2025
