MİLLİ GÜVENLİĞİN ZORLUKLARI ÜZERİNE TESPİTLER
İlyas Süpürgeci, 21Nisan 2026
Ülkeler için milli güvenlik en temel ve hayati milli çıkardır. Milli Güvenlik kavramı, güvenliğin kapsamı ve milli güvenliği temin ve sürekli kılmanın nasıl sağlanabileceği hususlarının sürekli gözden geçirilmesi ve zamanın ruhuna bağlı olarak güncellenmesi gerekir. Çünkü hem milli güç unsurları hem milli güvenliği ilgilendiren etkenler zamanla değişim gösterebilir.
Ülkelerin milli güvenliği o ülkenin jeopolitik ve jeostratejik durumu ile de çok yakından ilgilidir, fakat bu iki husus yazının kapsamı dışındadır. Aşağıda sunulan tespit ve düşünceler herhangi bir ülkeye ait değildir, fakat geneldir.
Bu makale çözümlerden ziyade, daha çok düşünmeye sevk eden tespitleri içermektedir. Yapılan
Tespitler ve Düşünceler:
1. Küreselleşme ikliminde küresel güç dengesinin bozulması sonrası büyük güçler arasındaki güç mücadelesi, Küresel Kontrollü Kaos ortamı, düzensizlik ve türbülans. Devam eden savaşlar, patlamaya hazır gerilimler ve milli güvenlik.
2. Farklı boyutlarıyla çok iyi tartışılması gereken bir konu: “Sonsuz Savaşlar Çağı”(Lawrence D.Freedman); “Askeri Strateji Artık Niçin Zaferle Sonuçlanmıyor (Zafer Kazandırmıyor: 14 Nisan 2025)?
Acaba gerçekten böyle midir? Günümüzde zafer kavramı yeniden mi tanımlanmalıdır? “Sonsuz Savaş veya Yıpratıcı Savaş Tuzağı”na yakalanmadan Politik hedeflere ulaşmayı temin edecek gerçekçi ve esnek zafer teorileri ve/veya kavramları nasıl tanımlanabilir(geliştirilebilir)?
3. Aynı anda binlerce yüksek değerli hedefin tespit edilmesi ve izlenmesi, kategorize edilmesi, farklı saldırı sistemleri veya platformları ile etkileşim halinde olarak hedeflerin en doğru şekilde etki altına alınması ve nihai durumunun belirlenmesi gibi çok yüksek bir kapasite sunan; yapay zekâ destekli istihbarat füzyon sistemleri.
Yüksek değerli ve hassas hedeflere istihbarat operasyonu gerçekleştirme kapasitesi sağlayan yüksek teknolojiye dayalı anlık istihbarat sistemleri. Çok yüksek hızlı, uzun menzile sahip, yapay zekâ donanımlı insansız otonom sistemlerin de dahil olduğu hava ve uzay sahasını kullanan hassas vuruşlu ve tahrip gücü yüksek saldırı sistemleri. Aynı anda eşgüdüm içerisinde beş boyutlu (kara, deniz, hava ve uzay, siber uzay ve algı) yüksek yoğunluklu ve cephesi olmayan savaş ortamı.
4. Yıpratıcı ve yıkıcı olan ve cephesi olmayan günümüz savaş ortamında, *iç cephenin topyekûn dayanıklılığı*, stratejik varlıkların ve sistemlerin ve işleyişinin korunması, ekonomik kaynakların ve üretim kapasitesinin korunması, sürdürülebilir stratejik savaş kapasitesinin üretimle desteklenmesi. Kısacası; Milli Güvenliğin vazgeçilmez unsuru olan topyekûn iç cephenin dayanıklılığı bağlamında yeni düşüncelere ihtiyaç yok mudur? Savaşın yıkıcı ve yakıcı etkisinden muafiyeti mümkün kılacak ve ülkeyi harp alanı dışında tutmayı mümkün kılacak koşullar nasıl oluşturulabilir (ABD, RUSYA, AB, ÇİN, UK örneği)?
5. Düzensizliğin ve kuralsızlığın hâkim olduğu, enformasyon ve algı savaşının stratejik bir önem kazandığı bir dünyada meşruiyet kavramının farklı boyutları ve sınırları yeniden tartışılmalıdır.
6. Yüksek teknolojiye dayalı stratejik savunma sistemlerinin üretim zamanının göreceli daha uzun zaman alması, maliyetinin çok yüksek olması, her şeyin sadece bir ülkede üretilmesinin neredeyse imkansız olması(çoklu tedarik zincirleri), bölgesel ve/veya küresel bir ekosisteme ihtiyaç duyulması gibi bir çok nedenle; yüksek nitelikli ve güçlü bir savunma kapasitesine sahip olabilmek için; ortak değerlere ve çıkarlara sahip ülkelerle siyasi, ekonomik ve güvenlik alanlarında bölgesel ve bölge dışı ülkelerle ve/veya aktörlerle uzun vadeli stratejik işbirlikeri ve ittifaklar geliştirmek, stratejik derinlik ve stratejik özerklik kazanmak; yükü paylaşmak ve rekabetçi ortamda kaynakları etkin kullanmak her zamankinden daha önemli hale gelmiştir.
7.Sürekli yeni buluşların olduğu, yeni yüksek teknolojili ürünlerin piyasaya sürüldüğü, kuantum bilgisayarların ve yapay zekanın gittikçe daha çok hayatımıza girdiği; günümüz dünyasının yüksek hızlı değişim ikliminde, “zamana dayanıklı” milli güvenlik yaklaşımları neler olabilir?
Bir taraftan devletler çok büyük teşkilatlardır ve geleneksel anlayışa göre uzun vadeli stratejik planlamalar yaparlar, fakat diğer taraftan “zamana dayanıklı” olabilmek mecburiyeti! Denge nasıl sağlanacak? 8.Milli güvenlik alanının derinliğine ve genişliğine gittikçe büyüdüğü ve çok sayıda farklı uzmanlık alanlarına yayıldığı günümüzde, milli güvenliğin etkinliği ve sürekliliği bağlamında; analizler, karar ve icra ile ilgili örgütlenme, eylem planları ve yönetim süreçlerinde; her zamankinden daha fazla disiplinlerarası etkileşimli çalışma düzenine ihtiyaç duyulmuyor mu?
Eğer öyleyse bu konuda bazı sakıncalarından arındırılmış yeni platformlar ve yeni yaklaşımlar neler olabilir?
9.Ülkelerin gittikçe büyüyen milli güvenlik (savunma) bütçesi payı ile milli refah (halinden memnun olma) için ayrılan milli kaynak arasındaki denge, günümüz insanının ihtiyaçları ve değerlerindeki yozlaşma dikkate alındığında, nasıl sağlanabilecektir?
Siyasi istikrarın korunması ve ülke borç stoku bir milli güvenlik konusu değil midir? Konular elbette çoğaltılabilir. Hangi uzmanlık alanından ve hangi donanımla bakıldığına da bağlıdır. Çünkü milli güvenlik konusu günümüzde çok derin ve geniş bir alan haline gelmiştir.
İlyas Süpürgeci, 21Nisan 2026
